Bir Ağacın Gölgesinde Kalan ‘’Ağaç İrfan’’ – Semra Polat

Bir Ağacın Gölgesinde Kalan ‘’Ağaç İrfan’’* 

Müzik sesinin sahneye hakim olduğu oyuna birkaç dakika geç de olsa girebilmeyi başardım. Zira oyun, geç bir saatte sahneleniyordu ve Ankara trafiğinde yetişebilmek hayli güç oldu.

Oynayan İnsan Tiyatrosu ‘’Ağaç İrfan’’* oyunu ile çağdaş gölge tiyatrosunun yetkin bir örneğini sergiliyor. ‘’Ağaç İrfan’’ oyunu, kaçan bir insanın öyküsünü ağaçlarla özdeşleştirerek seyircilerine farklı bir bakış açısı sunarken; ağaçların sırdaşlığını ve insanın sırrını taşıyacak en elzem dost olduğu vurgulanıyor. Sabahattin Ali’nin hikayesini konu alan oyunda, yazarı ölüme götüren süre farklı bir şekilde ele alınıyor. Cinayete dair tüm gizleri ağaçların gölgesinde sahneye taşıyan oyun, sır perdesini farklı bir açıdan aralıyor.

Anadolu motiflerini içinde taşıyan ortaoyunu, meddah, Karagöz ile beslenip, Japon Halk Tiyatrosu’na da, Batı Gölge Tiyatrosu tekniklerine de kapısını aralayan ‘’Ağaç İrfan’’ oyunu, eşine zor rastlayacağımız bir gölge oyunu seyretmenin zevkini yaşattı. Işığın hareketi, gölgelerin uyumu, rejinin ve oyuncuların hayli emek vererek sergiledikleri bu oyunu sinema tadında seyrettik.

 “Bir ağacın tanıklığında çıktık yola,

gerçeğe düşen gölgeyi perdeye yansıtmak amacıyla!

Ağaç İrfan’dan sonra hiç bir gerçek gölgede kalmayacak…”

Sahnenin her iki tarafına yerleştirilmiş orkastra ile konuyu seyirciye anlatan bir anlatıcı olduğu halde oyunu seyretmeye koyulduk. Gölge oyunu tek başına harikulade bir oyun sahneleyecekken; orkestranın gereksiz ve fazla müzik sesi, senkronizasyon bozukluğu, gölge oyununun güzelliğine dalarak kendimizi ağaçların gölgeliklerinde Sabahattin Ali ile keyif yaparken bulduğumuz bir anda, anlatıcının ortaya çıkarak oyuna dair gördüklerimizi ‘’siz anlamadınız, ben tekrar edeyim’’ babındaki tavrıyla oyundan kopuşlar yaşadık. Kendimizi oyuna her kaptırdığımızda Brecht’vari tarzında bir çıkışla anlatıcının bizi oyundan bezdirmesi tam bir fiyasko oldu diyebilirim. Seyirciler sıkıntılarını koltuklarında kıvranarak belli ederlerken, gölge oyununda bir anda at kılığına büründürülmüş haliyle Nazım Hikmet çıkıverdi. Gölge oyununda ağaç oymacılığı yapan adam ile kızı, Nazım Hikmet’in ağzına ellerini uzatıyor, Nazım ise uzatılan bu elleri ağzıyla öpmeye –yahut tutmaya, zira o kısmını pek anladım diyemeyeceğim ki oyun sonrasında kuliste yapılan konuşmalar kimsenin anlamadığını gösteriyordu- çalışıyordu. Oyunda kimi yerlerin gereksiz uzun olması, bizleri hayli sıktı.

Bir cinayet ardı sıra şahitler bırakır. Sabahattin Ali’nin şahitliğini ise ağaçlar üstlenmiştir. Bu şahitlik o kadar ağırdır ki, ya kağıt olur mürekkebe boyanır, yahut bir oymacının elinde gerçeği surete dönüştürür. An yoktur ki bu ülke toprakları üzerinde yazarlar katledilmesin ve ardı sıra ağaçları, evlatları, ateşi ve toprağı şahit bırakmasın. Bugün Sivas katliamının ‘’bilmem kaçıncı’’ yıldönümü. ‘’Bilmem kaçıncı’’ tabirini kullanıyorum zira ‘’zaman aşımı’’na gark edilen bu katliamlar, yılların sayısının kaç olduğuna değil, acısının kaça katlandığı ile sayılır…

Yazarın şahidi ormanda bir ağaçtır. Cinayetin yalnızlığı, kuklaların ve ağaçların sesleriyle feryada dönüşür. Unutulmaması gereken şey: Cinayetlerin ve toplu katliamların nerede gerçekleştirildiği değil neden ve nasıl gerçekleştirildiğidir. ‘’Elma Kurdu’’ adlı oyunda da Sabahattin Ali’yi ölüme götüren süreç yazarın son sözleriyle anlatılmıştı lakin Sabahattin Ali’nin nasıl katledildiği hala muammadır.

Oyunun sonunda Sabahattin Ali bir ağacın altında gölgelenirken, yanına yaklaşan sinsi bir katil tarafından durduk yere katlediliyor. Perdeye bulaşan kan görüntüsünün ardından, katili tarafından yerde sürüklenerek götürülüyor –katilin oyundaki tavrı bana çok itici geldi.

Kamera kadrajında çekilmiş kadar büyük bir ustalıkla sergilenen ‘’Ağaç İrfan’’ oyunu, sadece gölge oyunu ile sahnelenecek olursa harikulade ve eşsiz bir yapıt ortaya çıkarmış olunacak.

Oyunun sonundaki selamlama sekansı da çok başarılı idi. Gölge oyunu tekniği kullanılarak oyuna emeği geçen reji ile oyuncuların isimleri şeffaf levhalarla perdeye yansıtılarak ve bu sırada ismi geçenlerin perdenin arkasından sadece gölgeleriyle selam vermesiyle sanki bir jenerik akıyormuş hissi uyandırılmıştı. Ayrıyeten; gölge tiyatrosu ağırlıklı bir oyunda, oyuncu ve yaratıcı ekibin sadece gölgeleriyle selam vermesi çok hoş bir fikir idi.

*Yazan: Serkan Bilgi

Yöneten: Halil Ersan

Müzik: İkişehir

Sahne Tasarımı: Beril Özkoçak

Işık Tasarımı: Alev Topal

Tasarım Asistanı: Ezgi Nur AKINCI

Işık Teknik: Ahmed ÇAY

Sahne Amiri: Öznur AKSOY

Hareket Düzeni: Sertaç Canbolat

Yönetmen Yardımcısı: Ayşe Tılısbık

Oynayanlar:Beran Soysal, Cansu Fırıncı, Erhan Alpay, Halil Ersan, Tuğba Begde

*https://issuu.com/azizm/docs/edergitemmuz2012

Bunu paylaş: